तनहुँ जिल्लाको फिरफिरे - १ लामागाउँ ,सालबोट निवासी थमनसिंह गुरुङ आज भन्दा करिब ९३ वर्ष पहिले बाबा विरसिंह गुरुङ र आमा तिलजन गुरुङको कोखबाट जन्मेका हुन । बाल्यकाल सामन्य परिवारमा बिताएका गुरुङ जिवनको १७ औं वसन्तदेखि नै गुरुङहरुको पुरोहित क्लेप्री पेशामा संलग्न भएका थिए । जीवनको ९३ औं वसन्तमा आईपुग्दा पनि एकदमै जाँगरिलो र जोशिलो देखिनु हुन्छ उहाँ । साँचिनै उहाँमा एउटा अदम्य साहश छ जसले गर्दा जिवनको उतर्रदाको यो समयमा पनि आफनो जाति र समुदायको सेवाको निम्ती अनवरत रुपमा क्रियाशील हुनुहुन्छ थमनसिहं गुरुङ्ग ।

छोरेपाटन पोखरा निवासी स्व.चन्द्रकला गुरुङको तिन दिने अर्घो संस्कार सम्पन्न गर्नको निम्ती तनहुँबाट पोखरा आउनु हुदा तमू प्पे ल्हु संघको केन्दि्रय कार्यलय शक्तिघाटमा मैले उहाँलाई भेटने अवसर पाएकी थिए । गुरुङ समुदाय भित्र महत्वपुर्ण मानिने पुरोहितहरु क्लेप्री र पच्यु । जसले पुस्तौदेखि आफनो समुदायको मृत देखि लिएर आर्घो संस्कारसम्मका कार्यहरु लगायत विभिन्न शुभकार्यहरु समेत गर्दा आएका छन । पच्यु र क्लेप्री दुई छुटा-छुटै विधा भए पनि उनीहरु एक अर्कोको परिपुरक जस्तै हुन । गुरुङ समुदायमा यी दुई पुरोहित विना मृत अनि आर्घाे संस्कार अधुरो अनि अपुरो हुने गर्दा छ । यस्त महान कार्य गर्दे आउनुभएका थमन सिहं गुरुङ्ग जीवनको ५० औं बसन्तमा आईपुग्दा मात्र आफुले क्लेप्री पुरोहितको विद्या पुर्ण रुपमा सिकेको बताउनु हुन्छ । त्यसपछिको समयमा भने आफुजस्तै सक्षम क्लेप्री पुरोहित जन्माउनका लागि तल्लीन रहेको उहाँको भनाई छ ।

हाल सम्म उहाँले आफनै छोराहरु लोक बहादुर गुरुङ र खमबहादुर गुरुङ लगायत १०/१२ जनालाई पुर्णरुपमा जिम्मेवारी बहन गर्न सक्ने गरि प्रशिक्षण दिई सकेका छन । भने अहिले उहाँ सग पुरन गुरुङ, रेख बहादुर गुरुङ, कान्छा गुरुङ, आशोक गुरुङ जस्ता गुरुङ युवा पिडीहरु क्लेप्री विद्या सिक्नको लागि उहाँ सगसगै सहकार्यमा जुटीरहनु भएको छ ।

मेरो एक जिज्ञासमा प्रशिक्षर्थी पुरन गुरुङ्गले भने हामी जस्त युवा पिँडीले यो विद्या सिक्न एक्दमै जरुरी छ नत्र त हाम्रो संस्कार नै हराउाछ । सााचिनै आधुनिकताले जडगाडी सकेको अहिलेको युवा पिँढीसाग पनि आफनो जातिया कर्म काण्डा र संस्कार प्रति यति चासो र चिन्तन भएको मैल उहाँमा पाए सबै युवाहरु पुरन गुरुङ जस्तै जातिय भाषा, संस्कार प्रति यसरी नै चिन्तनशील हुदो हो त हाम्रा ति अमुल्य भाषा र रितिरिवाज अनि सस्कार संस्कृतीहरु किन हराउथे र ? मैले मनमनै यहि सोचे त्यतिबेला ।

तनहुँ जिल्ला जन्मथलो र कर्मथलो दुवै बनाउनु भएका थमनसिंह गुरुङ कहिल्यै पनि आफनो जिल्लामा मात्रै सिमित हुनु भएन उहाँले स्याङजाको बाडखोला, ठूलाडीहि, टक्सार, बाचपुर, घरेडी, गौरी स्वाराँ , किचनाश, पौवौगौडे देखि तनहँको किहुँ, भानुमती, ढोरफेदि, राईपुर, दुलेगौडा, खैरेनी थप्रेक तथा कास्कीको लेखनाथ, पोखरा,जिव्रेढुङ आदि ठाउँहरुमा पनि क्लेप्री पुरोहितको काम गर्दे आउनु भएको छ । जिवनयात्राको दौडानमा ७२ र ८८ वर्षमा एकदमै ठूलो विरामी हुदा पनि मलाई केहि भएन । साँचि त्यतिबेला मैले आफुलाई बाँच्छु होला जस्तै लागेको थिएन । अब त मरिन्न होला, उहाँले हाँस्दै भन्नु भयो, उमेरले नेटो काटीसकेको त्यो बुढयौली अवस्थामा पनि उहाँको मन भने युवा नै छ ।

गुरुङहरु प्रकृति पुजारी हुन प्रकृतिका अथक साधनहरु नदी नाला , पहाड , डाडा काँडा, देउराली अनि सिमे भुमे आदि यो जातिले वषैदेखि पुज्दै आएका छन । संस्कार सस्कृतिले सम्पन्न गुरुङ जाति जसको आफनै रितिरिवाज छ आजभोलि गुरुङहरु अलिबढी तामझामकासाथ आर्घो लगायतका अन्य संस्कार गर्न तर्फ लागेको हामी पाउँछौ ।

प्रतिक्रियाका लागि

रोशनी तमू , पोखरा